خلیج عربی کجاست؟

0
1435
خلیج فارس یا خلیج عربی؟ - نگاهی نو

خلیج فارس که طی هزاره‌های متوالی، به همین نام شناخته می‌شد[۱]، چندی است که از سوی برخی از کشورهای عربی، به نام «خلیج عربی» خوانده می‌شود! از این‌رو بر آن شدیم تا با جستجو متون جغرافیایی و تاریخی باستانی، سابقه این نام را بررسی کنیم.

جالب است بدانیم که نام «خلیج عربی» نیز قدمتی چندهزار ساله دارد! اما این نام، ارتباطی با خلیج جنوبی فلات ایران (خلیج فارس) نداشته است؛ بلکه بر ناحیه دیگری از پهنه جغرافیا، نقش بسته بود: آب‌های میان شبه جزیره عربستان و سواحل شمال شرقی قاره آفریقا؛ ناحیه‌ای که از شمال، به کانال سوئز و از جنوب به تنگه باب‌المندب منتهی می‌شود و امروزه آن را «دریای سرخ» یا «بحر احمر» می‌خوانند.

رومیان، آب‌های این منطقه را به نام «سینوس آرابیکوس» (Sinus Arabicus) می‌شناختند که به معنی خلیج عرب‌ها است.

دانشمندان بزرگ یونانی همچون هکاتایوس ملطی (ملقب به پدر علم جغرافیا، درگذشته در سال ۴۷۵ ق.م)، هرودوت (مورخ مشهور یونانی، درگذشته در سال ۴۲۵ ق.م)، آراتوس تنوس (متوفای ۱۹۶ ق.م)، استرابون (جغرافی‌دان معاصر با حضرت مسیح علیه‌السلام) و بطلمیوس (جغرافی‌دان شهیر قرن دوم میلادی) نیز این آب‌ها را به نام «خلیج عربی» یا «Arabicus Sinus» ثبت کرده‌اند.

در آثار دوره اسلامی نیز دریای سرخ، به نام «خلیج عربی» هم شناخته شده است. به عنوان مثال، نویسنده کتاب «حدود العالم من المشرق الی المغرب» که در سال ۳۷۲ ه.ق به رشته تحریر درآمده، با بیان حدود این آب‌ها، آن را «خلیج عربی» می‌خواند.

در جلد هفتم دایرةالمعارف البستانی که در سال ۱۸۸۳ میلادی به چاپ رسیده است، نویسنده ضمن نام بردن از خلیج فارس و خلیج عربی، از نام دوم، همان ناحیه دریای سرخ را قصد کرده است.

نام‌های دیگر دریای سرخ که آنها هم از دوران کهن مطرح بوده‌اند، عبارت‌اند از:

– در زبان یونانی: اریتره (Erithree)، به معنی دریای سرخ، به مناسبت شن‌های سرخ ساحل آن

– در زبان لاتینی: ماره روبرم (Mare Rubrum) به معنی دریای سرخ

–  بحر قُلزُم

______________________________

[۱] بنگرید به: خلیج «همیشه» فارس در نوشته های جهان باستان و خلیج «همیشه» فارس در نوشته های دوره اسلامی

برای مطالعه بیشتر بنگرید به: محمدجواد مشکور، نام خلیج فارس در طول تاریخ

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید